X hits on this document

615 views

0 shares

0 downloads

0 comments

133 / 191

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ: Η ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Παναγιώτης Τσάκαλης

Υποψ. Διδάκτορας Παιδαγωγικής (Π.Τ.Δ.Ε. Ιωαννίνων)

me00050@cc.uoi.gr

Θεματική Ενότητα: Ιστορία, Επιστημολογία και Φιλοσοφία των Φυσικών Επιστημών.

Κατηγορία Εργασίας: Θεωρητική – Φιλοσοφική.

Λέξεις Κλειδιά: Αναγωγή, Ανάδυση, Ενότητα της Επιστήμης, Φυσικές Επιστήμες, Γνωσιακές Επιστήμες.

Περίληψη

Η προβληματική της αναγωγής συχνά διατυπώνεται ως η άποψη ότι ένα αντικείμενο, συμβάν ή ιδιότητα ‘είναι μόνο’ ή ‘δεν είναι τίποτε περισσότερο από’ τα φυσικά συστατικά που το συνθέτουν. Στη μελέτη μας αυτή ξεκινάμε με τη σκέψη ότι αναγωγή ουσιαστικά πραγματοποιείται κάθε φορά που η πολλαπλότητα των φαινομένων εξηγείται, περιγράφεται ή εννοιολογείται με αναφορά σε ένα περιορισμένο αριθμό αρχών. Μέσα από την εξέλιξη των θεωριών έχει πλέον φανεί πως το ζητούμενο είναι μια διεξοδική θεωρία όπου συνυπολογίζονται τόσο το επιστημονικό κεκτημένο, όσο και τα πορίσματα των επιστημολογικών και των ευρύτερων φιλοσοφικών αναλύσεων. Στόχος μας είναι μια γενική επανεξέταση της αναγωγικής στρατηγικής μέσα από την εξέταση της πορείας του εννοιολογικού προσανατολισμού του όρου ‘αναγωγή’, όπως χρησιμοποιείται τα τελευταία 50 χρόνια, με τον σεβασμό που αξίζει σε μια σοβαρή φιλοσοφική θέση. Η ευρύτερα διαδεδομένη ερμηνεία της αναγωγής, στο πεδίο της Φιλοσοφίας της επιστήμης, ήταν η αναγωγή ως σχέση μεταξύ θεωριών. Η γλώσσα, η οντολογία και η μεθοδολογία επιστημονικών θεωριών ανώτερων επιπέδων συχνά ενσωματώνονται σε αυτές θεωριών κατώτερου επιπέδου. Κατά συνέπεια, η αναγωγή έχει κατασταθεί ως έκφραση της βαθύτερης ενότητας της επιστήμης. Τα πρώτα κίνητρα της αναγωγής εδράζονται σε μια αντίδραση στη ζωτικοκρατία υπέρ μιας άποψης που θα εξίσωνε την έσχατη βάση βιολογικών και φυσικοκρατικών εξηγήσεων. Από τον 17ο αιώνα ήδη είχαν παρουσιαστεί δύο αντίρροπες τάσεις της επιστήμης. Μία αντιστοιχεί στην τάση πολλαπλασιασμού των επιστημονικών κλάδων, ενώ η δεύτερη αντιστοιχεί σε μια τάση σύγκλισης και ενοποίησης υπό το ίδιο εννοιολογικό πλαίσιο. Αυτοί ήταν οι λόγοι που ωθούσαν τους εκπροσώπους του Λογικού Εμπειρισμού να μιλούν για Ενότητα της Επιστήμης και κατά την προσπάθεια αυτή της Φιλοσοφίας της Επιστήμης να κατανοήσει αυτό το ενοποιητικό γεγονός, αναδεικνύεται η προβληματική της αναγωγής. Στην παρούσα μελέτη, η αναγωγή αναδεικνύεται ως έννοια σημαντική κατά τη μελέτη της σχέσης μεταξύ εμπειρικών επιστημονικών θεωριών. Αυτό που επιχειρείται είναι να συγκροτηθεί ενιαίο πλαίσιο εννοιολόγησης των φαινομένων κατ’ αναλογία προς εκείνο των Φυσικών Επιστημών. Μέσα από την ενδελεχή μελέτη της σχετικής γραμματείας διαφαίνεται πως η αυστηρή παραδοσιακή αναγωγή των Oppenheim & Putnam και Nagel, έχει πια μετεξελιχθεί σε μια πιο ήπια μορφή σύνδεσης φαινομένων από διαφορετικά επίπεδα, σε μια ενιαία εξηγητική αφήγηση, που είναι δυνατόν να συνδυαστεί με την ανάδυση, χωρίς να προδικάζεται ούτε να προκρίνεται ποιο θα είναι το έσχατο επίπεδο στα φαινόμενα του οποίου θα αποτεθεί εν τέλει το εξηγητικό βάρος. Εκτός από τις κλασικές αντιρρήσεις, όπως αυτές του Feyerabend, του Davidson, του Fodor κ.α., έχουν ήδη αρχίσει να προκύπτουν διάφορες μορφές κριτικής, όπως αυτή των Darden & Maull, του Kitcher, του Schaffner, και τέλος το είδος επιστημονικής εξήγησης που βασίζεται στην ιδέα των δυναμικών συστημάτων, που με τον ένα ή το άλλο τρόπο όλες, χωρίς βεβαίως να έχει ακόμα θεμελιωθεί απόλυτα,

Document info
Document views615
Page views617
Page last viewedFri Dec 09 06:20:44 UTC 2016
Pages191
Paragraphs2956
Words63631

Comments