X hits on this document

186 views

0 shares

0 downloads

0 comments

52 / 71

De Bonte Was, FEMINIST 2, Amsterdam 1977

‘De mensen zijn de producenten van hun eigen voorstellingen, ideeën enz. - maar let wel de werkelijke, werkzame mensen, zoals zij bepaald zijn door een bepaalde ont-wikkeling van hun produktiekrachten en de daaraan beantwoordende maatschappelijke omgang tot in zijn verste vertakkingen. Het bewustzijn kan nooit iets anders zijn dan het bewuste zijn, en het zijn van mensen is hun werkelijke levensproces. Wanneer in heel de ideologie de mensen en hun verhoudingen op hun kop lijken te staan als in een camera obscura, dan vloeit dit fenomeen uit hun histories levensproces voort’.

Ik heb al gezegd - op den duur went het wel. Nog maar eens lezen. Eigenlijk staat hier niets meer dan wat vrouwen in hun hart altijd al vinden: het gaat er om om het eten op tafel te krijgen. Dat is werkelijkheid. Wat je moet doen de hele dag, bepaalt hoe je denkt. (‘Het bewustzijn is niet anders dan het bewuste zijn’). Marx heeft nog ergens in de kantlijn geschreven: ‘mijn verhouding tot mijn omgeving is mijn bewustzijn’. Naar vrouwen vertaald: mijn verhouding tot mijn man en mijn kinderen en mijn buren en mijn familie is mijn bewustzijn. Mijn schuldgevoel is een afspiegeling van hun agressie, als ik niet aan hun eisen voldoe. Het dagelijks werk brengt samenwerking mee, en met die samenwerking omgangsvormen, gewoontes. De strijd met de natuur levert bepaalde ideeën op hoe die natuur in elkaar zit en hoe je hem kan overwinnen: magie, godsdienst, wetenschap. De strijd van mensen onder elkaar eist spelregels en strategieën: recht, politiek.

Materialisme: feministiese kritiek

Misschien zijn we al wantrouwig geworden van de opsomming ‘politiek, wetten, de moraal, godsdienst, metafysika’. Want wij willen best geloven dat het werkelijke leven veel belangrijker is dan al deze verschijnselen. Maar wat Marx en Engels hier niet verklaren, is waarom, als dat werkelijke leven zo veel belangrijker is, iedereen dan schijnt te denken dat politiek, wetten enz. belangrijker zijn? Volgens hen is dat laatste zo, en wel zo sterk, dat de hele werkelijkheid op de kop lijkt te staan, zoals in een camera obscura.. Dit fenomeen vloeit volgens hen uit het histories levensproces voort.

‘Histories levensproces’, ammehoela, van wie zijn de politiek, de wetten, enz.? Van mannen. Van wie is het dagelijkse leven? Van vrouwen. Dan hebben we het primaire klasseverschil weer terug: mannenbezigheden zijn belangrijk, eervol – vrouwen-bezigheden zijn onbelangrijk - onterend.

(In Vrouwenwerk heeft De Bonte Was de teorie van Thorstein Veblen, die dit verder uitwerkt, samengevat. Evelyn Reed, in Woman’s Evolution, geeft een antropologiese uitwerking. Zie ook Feminisme en Vrouwenkultuur in dit blad). Als de hele sociale werkelijkheid op de kop lijkt te staan is dat volgens ons omdat mannen vrouwen onderdrukken.

MATERIALISTIESE DIALEKTIEK VAN DE TEGENWOORDIGE

SAMENLEVING: HET KAPITAAL

Marx heeft de camera-obscura-teorie in zijn algemene vormen bij mijn weten niet verder uitgewerkt. Aan het slot staat dat de ideologen alles op zijn kop zetten, omdat ze hun vak (politiek, recht) zo belangrijk vinden. Het gaat hier dus om arbeidsdeling tussen mannen: de scheiding tussen hoofd- en handenarbeid.

Maar hij heeft wel voor onze tegenwoordige samenleving uitgezocht hoe de dingen daar op de kop staan. We zullen eerst kijken hoe hij dat doet, en dan moeten we kijken of dat onder de tafel werken van het primaire klassenverschil toch misschien ook door-werkt in zijn analyse - zodat die misschien niet. zo duidelijk en zo feministies is als hij zou kunnen zijn. (In andere vorm heb ik die vraag al eerder gesteld: wat is er gemeenschappelijk aan patriarchale samenlevingen?) Laten we maar eens beginnen te kijken wat er in het kapitalisme zoal op de kop staat. Wat is de ideologie (het geheel

Document info
Document views186
Page views186
Page last viewedThu Dec 08 18:58:15 UTC 2016
Pages71
Paragraphs740
Words36593

Comments